Driedelige documentaire over een ontdekkingsreis in het Noorden van Canada — op Arte-televisie

Reis door de wildernis
Drie avonden achtereen deze week, te beginnen op dinsdag 17 juni, presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte, steeds tussen 19:00 uur en19:45 uur, een aflevering van de zeer recentelijk gereedgekomen, driedelige reportageserie van Ralf Breier over een reis die Chris Breier en Dan Pahmann door de wildernis in het noordelijke gedeelte van Canada hebben gemaakt. Zij hebben die reis ondernomen in de voetsporen van de Schotse ontdekkingsreiziger annex bonthandelaar Alexander Mackenzie (1764-1820).
De beide ondernemende heren hebben zich daarmee een niet bepaald eenvoudige taak gesteld, vooral als men bedenkt dat de gebieden die zij via waterwegen hebben aangedaan, veelal op zeekaarten niet voorkomen en dat zij daarbij niet zelden werden geconfronteerd met kustgedeelten waar geen mens woont. En de plotselinge omslagen in weersgesteldheid met alle gevolgen vandien gingen gepaard met al even zware beproevingen. Ondanks hun uitrusting met de nieuwste zogeheten hi-tech snufjes, kwamen ze dikwijls voor verrassingen te staan die het nodige aan energie, alsook inspanningen en doorzettingsvermogen hebben gevergd.
De serie is oorspronkelijk gemaakt voor de West Deutsche Rundfunk.
De eerste aflevering, die over riffen en waterwoestenijen gaat, legt meteen een link naar het derde deel, Water worlds, van de BBC-documentaireserie Planet Earth die in elf aflveringen eveneens dagelijks op ARTE te zien is sedert maandag 16 juni. De derde aflevering van die reeks start een half uur na het einde van de onderhavige documentaire, dus om 20:15 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Alexander Mackenzie, omstreeks 1800 geschilderd door Thomas Lawrence (1769-1830).
2. Foto: © Christian Breier uit 2007.

Egels pikken nu dagelijks weer een graantje mee

Gemêleerd gezelschap in stadstuin
Onlangs was ik bij de opening van een tentoonstelling in een galerie in Groningen. De liefst denkbare huishoudhond Amber, die naar vrijwel alle exposities meegaat zolang daar de toegang voor viervoeters niet is verboden, en dit allang gewend is — als ze eenmaal in zo'n behuizing is geweest, gaat ze de volgende keer uit zichzelf wel naar de ingang, respectievelijk direct naar binnen, ook als daar niet echt iets te doen valt — mag altijd rekenen op veel aandacht en dat is haar nog liever dan lekkere hapjes. Eén van de flamboyante bezoekers stelde vast dat de hond een juweel was en impliceerde dat ze wel heel anders tegen katten zou zijn dan tegen ons mensen. Mijn verweer, dat Amber uitstekend met drie katten in eigen huis — en diverse bezoekende van tal van buren — leefde, stootte op hilariteit; het verhaal dat ze ook dol was op vogels — nee, niet om die op te eten — bleek al minder geloofwaardig en de mededeling dat ze 's nachts gewoon op de egels in de tuin afstapte, werd weggewuifd: in een stad waren immers geen egels.
Al vele decennia hebben wij, de vorige honden en katten en ikzelf, elke nacht een reeks egels in de tuin, die de rest van het eten voor de katten — en meestal is dat kipgehakt — komen verorberen. Veelal zijn er twee tegelijk, die elk van een ander bordje of uit een ander bakje eten. De afgelopen nacht waren ze met zijn drieën: volwassen, dikke, grote egels. Samen aten ze uit één bord het resterende kipgehakt.

Nakomelingen
Al eerder hadden we het mooie moment dat een egelechtpaar met twee kleine kinderen kwam. Het was in de tijd dat we zeven katten hadden en een hond, die als gevolg van invaliditeit van zijn bazin, vrijwel uitsluitend bij ons vertoefde. Op een nacht, toen de vier egels bij de keukendeur gereed zaten en ikzelf net een nest met vijf katten had, hebben we uitgeprobeerd of een gezamenlijke maaltijd zou lukken. Egels en hun kind(eren), kattenmoeder met enkele van haar kinderen. Er was niet meer voor nodig dan een grote schaal met kipgehakt; vredig hebben zij gezamenlijk de maaltijd gebruikt.
Op de bovenste foto is een egel kennelijk zo uitgehongerd dat deze ook overdag even in de tuin naar voedsel kwam zoeken. Het zat hem of haar mee: een van de katten had niet alles verorberd.
En voor al degenen, die zich eventueel afvragen hoe het ooit komt tot cohabitatie tussen deze per definitie reeds zeer prikkende dieren met elk zo'n 100.000 parasieten op het lichaam, tonen wij hierbij hoe dat bij deze soort in z'n werk gaat. Wij beseffen onze informatieplicht.
Minder besef hadden we toen deze gebeurtenis plaatshad. De beide minnende priklichamen waren hun avontuur tegen de zijmuur van ons huis begonnen en dat maakte zoveel lawaai dat we bij het ontwaken als gevolg van dat laweit meenden dat de Barbaren dan wel politieke engerlingen — voorzover dat niet hetzelfde is — waren neergestreken om ons huis te rammen.
We hebben het gebeuren toen toch maar snel voor u vereeuwigd. Waarvan akte.

Een heel uur over het leven in het Zwarte Woud

Planet Wissen
Maandag 10 maart zendt de Duitse regionale televisiezender Westdeutscher Rundfunk in de reeks Planet Wissen een documentaire uit over het leven in het Schwarzwald — Von Bauern, Flößern und Tüftlern. De uitzending begint om 15:00 uur en duurt precies een uur; deze zal worden gepresenteerd door Birgit Klaus en Dennis Wilms.
Zoals dat op vele terreinen van het leven en over gebeurtenissen in de wetenschappen en in de natuur het geval is, bestaan er tal van idyllische verhalen, en dat is ook het geval als we de vooroordelen bekijken die over het Zwarte Woud nog altijd de ronde doen. De Bollenhut en de koekoeksklok zijn toch wel zo romantisch!
In volstrekte tegenstelling met die ideeën, was, en is deels nogaltijd, het leven in die streek tamelijk hard. Het was er onherbergzaam en bijna niemand waagde zich in die omgeving. De oude Romeinen hebben hun veroveringszucht overal in Europa botgevierd, doch het Schwarzwald hebben ze met rust gelaten: pas nadat Keulen eenmaal een stad van grotere omvang en aanzien was geworden, werden de eerste dorpen in dat woud gesticht.
De documentaire, die van commentaar wordt voorzien door de bovengenoemde presentatoren, toont al die verschillende aspecten. De film zal door dezelfde zender worden herhaald op dinsdag 11 maart tussen 08:20 uur en 09:20 uur in de ochtend.
____________
Afbeeldingen
1. Presentatrice van Planet Wissen Birgit Klaus.
2. Boederijen in het Zwarte Woud.
3. Dennis Wilms, presentator van Planet Wissen.

Koningin der oasen: de dadelpalm

Veelvoudig nut
Op maandag 10 maart, 's avonds tussen 19:00 uur en 19:45 uur presenteert de Duits-Franse cultuurzender Arte een natuurdocumentaire. Het thema is de dadelpalm, die in de oasen der woestijnen groeien. De film die in 2007 door Marlinde Krebs is gedraaid voor de regionale zender Saarländischer Rundfunk, en die thans op het formaat 16:9 zal worden voorgesteld, toont de diverse aspecten van deze boom, die in Noord-Afrika de verreweg nuttigste plant is in de economie van de oase. De vruchten ervan dienen als voedingsmiddel, de stammen en bladeren als bouwmateriaal en niet te vergeten voor de vervaardiging van gebruiksartikelen voor het dagelijks bestaan.
Die veelzijdigheid heeft ervoor gezorgd dat de vrucht in Noord-Afrika tot een symbool van het leven is geworden. In Marokko duikt dit symbool van vreugde en rijkdom altijd weer op bij aangename en plechtige gebeurtenissen als verjaardagen, geboorte en overlijden.
De documentaire zal worden herhaald op woensdag 19 maart om 10:00 uur in de ochtend.

Leven in koelen bloede — Reuzenschildpadden

Op maandag 3 maart, 's avonds tussen 22:00 uuren 23:00 uur onze tijd, vertoont BBC 2 television nog weer een aflevering van David Attenboroughs serie Life in cold blood. Deze film draagt de titel Armoured giants en laat ons onder meer parende reuzenschildpadden zien. Op de foto zit de meester van de Britse natuurseries zelf op geringe afstand van twee dezer reuzenschildpadden, van wie de voorste op de foto, kennelijk het mannetje — althans te oordelen naar het achterste van de beide dieren, dat enige willigheid aan de dag schijnt te leggen — even in de camera kijkt als een volleerde televisiepresentator, die van tomeloze geilheid ook niet meer weet hoe dol hij het moet maken. Dit dier, dat nimmer zo geperverteerd kan zijn als een televisiepresentator, heeft echter zonder twijfel het plan om dadelijk iets groots te gaan verrichten. Maandag na elf uur 's avonds zullen we weten of dat vermoeden juist was.

Leven in koelen bloede — Slangen en hun gedrag

Koudbloedige geboorte
Maandag 25 februari zendt het televisiestation BBC1, tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, weer een aflvering uit van David Attenboroughs serie Life in cold blood, over reptielen en amfibieën. Daarover hebben we op deze site al eerder gewezen. De aflevering van maandagavond draagt de titel Sophisticated serpents en gaat over jagende ratelslangen, spugende cobra's en de geboorte van anaconda-jongen.
De uitzending betreft een herhaling van 8 januari dit jaar.

Kluge Vögel — de intelligentie van bergpapegaaien op zuidelijk halfrond filmisch vastgelegd

Werktuigbouwers
Op Nieuw-Zeelanden Nieuw Caledonië leven vogels, die zelf in staat zijn de voor hun doelen benodigde werktuigen te construeren. Daarvoor maken ze gebruik van de zwaartekracht en hun technische denkvermogen, zodat ze, verder met behulp van materiaal dat ze zelf verzamelen, datgene kunnen maken wat ze willen. Enige jaren geleden zouden deze feiten nog naar het rijk der fabelen zijn verwezen, maar inmiddels zijn de bergpapegaaien in kwestie gefilmd bij hun bezigheden en kunnen de feiten niet langer worden genegeerd. Hun onderzoeksdrift is door Immanuel Birmelin en Volker Arzt vastgelegd, en in 2006 in opdracht van de Westdeutscher Rundfunk als documentaire gerealiseerd.
Arte, de Frans-Duitse cultuurzender, toont donderdag 21 februari, 's avons tussen 20:15 uur en 21:00 uur het eerste deel van bijna drie kwartier, van twee verschillende films met de titel Kluge Vögel. Deze documentaire zal worden herhaald op donderdag 28 februari vanaf het middaguur. Het tweede deel van de documentaire dat eveneens via Arte te zien zal zijn, gaat over de zogenaamde hoofdarbeiders onder de slimme vogels.
Op zich zou je geneigd zijn te zeggen dat dergelijke vermogens, zij het dan ook niet in die omvang, eerder moeten zijn gesignaleerd, aangezien onze taal de uitdrukking slimme vogel immers kent.
____________
Foto van de WDR, © Matthey Film.